4/6/2007 - YUNAN MİTOLOJİSİ...ysnn
Millat'tan önce 8.Yüzyılda doğan Hesiodus,Yunan mitolojisinin en eski kaynaklarından biridir. Heseidos bu eserinde tanrıların nereden çıktıklarını, evrenin nasıl yaratıldığını açıklamaya çalışmaktadır. Theogon' i Cosmogonie'' evren' doğumu'' dur.
Eski yunan'lılar dünyanın yaratılışını, yerin, göğün, denizin, ışığın, suyun, havanın, nasıl yaratıldığını bilmek istiyorlardı. Yeterli bilgileri olmadığı için bütün bunları doğa olaylarını birer canlı varlık gibi düşleyerek incelemeye çalıştılar.Yeri, göğü, suları, birer tanrı saydılar. Onlara birer insan şekli verdiler her doğa olayı bir tanrı sembolü oldu.
Heseido' sa göre gelen; KHAOS karışık ve hiç şekil almamış olan uçsuz bucaksız boşluğu ve karanlığı oluşturuyordu. KHAOS 'dan geniş göğüs'lü ve herşeyin dayanağı olan yer ''GAİA''(yer) çıktı. Sonra sevginin temeli, bütün varlıkları, herşeyi birbirine doğru çeken, birleştiren ''EROS'' aşk doğdu.
KHAOSTAN' da ''EREBOS'' GECE doğdu. Onlar birleşerek yerin alt ve üst taba- kası' nın ışığı olan ''AİTHER'' ve yeryüzü ışığı olan ''HEMERAYI'' doğurdular. Işık meydana geldikten sonra yaratılış durmadan devam etti .
Khaos yani boşluk bunları doğururken 'GAİA'DA boş durmadı. Ölmezlerin yeri olan ve yıldızlarla bezeli bulunan ''URANUS'' u doğurdu. O na, yani göğe kendi büyük- lüğünü verdi ki tamamiyle kendisini kaplasın, içine alsın. Ondan sonra GAİA yani (yer) yüksek dağları ahenkli dalgaları olan 'PONTUS' u (deniz) doğurdu.URANUS 'GÖK' ve GAİA 'YER' Kainatın yaratılışı hızla devam etti. Gaia (yer) öz kendi oğluyla uranus'la gökyüzü ile birleşti. Onların ilk birleşmesinden TİTANLAR doğdu. Altısı erkek altısı dişi olmak üzere on iki titan;
OKEANUS,KOİOS ,HYPERON,
İAPETOS,KRONOS,THEİA,RHEA,MNEMOSYNE,PHEBE,TETHYS,THEMİS.
Uranus ve gaia, bundan sonra '' kyklopsları ''doğurdu . Tanrılara benzeyen fakat alınlarının ortasında tek gözleri olan kyklopslar şunlardı. BRONTES,STEROPES, ARGES Bunlardan başka omuzlarından bükülmez yüzer kolları olan, sallanan. Biraz vakit geçirip uyudular . Hiç bir şeyden Şüphelenmeyen Uranus derin uykuya dalınca annesi tarafından çağrılan kronos geldi. Hiç acımadan tırpanla babasını biçti ve vücu- dunun kanlı sırtlarına ellişer baş sıralanmış, kottos,briareos, gyges adındaki devler doğdu. Uranus tuhaf bir duygu ile doğan çocuklarından ürküyor, korkuyor, doğdukça onları tutuyor yerin derinliklerine atıyor oraya hapsediyordu. Gaia önce sızlandı kızdı. Sonra uranus'ten yaptıklarının öcünü almaya karar verdi . Göğsünden parlak çeliği çıkardı. Onunla keskin bir kılıç yaptı. Sonra çocuklarına anlattı. Çocuklar önce koktular. Yalnız en cesur çocuğu 'KRONOS ' (zamanın efendisi) annesine yardım edecegini söyledi. Her zamanki gibi Uranus akşam olunca arkadası gece' yi aldı yanına geldi. parçaları' nı denize attı . Babasına ilk tırpanı attığı zaman açılan müthiş yaradan sızan siyah kan damlaları yere damlayınca yenilmez 'hiddet' , korkunç geants devler ve' meliades ' periler doğdular. Dalgaların üstünde çalkalanan et parçalarına gelince, onlardan beyaz bir köpük oluştu . Sonra kanlı et parçalarından oluşan bu beyaz köpükten İlahi bakire, genç ve güzel bir tanrıça olan ''Aphrodite ''doğdu .Onu dalgalar bir sedef kabuğu içinde çiçeklerle süsleyerek kıbrıs adasına götürdü. Uranos düştükten sonra Kronos kainatın hakimi oldu. İlk iş kardeşleri TİTAN'ları yeraltındaki zindanlardan çıkardı . O' nun saltanatı zamanında yaratılış durmadı, devam etti. Khaos ile Erebos yani boşlukla gece' nin kızı olan 'NYKS MOROS ''BAHTI, SİYAHKERE ''MOİRE yi , TAHNATOS' ''ÖLÜMÜ'' ,HYPNOS
''UYKU VE DÜŞ' leri doğurdu. sonra MOMOS alay, oziys' i ''acı'' şikayeti OKEAN'in arkasından altın elmaları bekleyen '' hesperides''leri, doğumdan ölüme kadar, iyi kötü ömrümüzün ipliğini egien ''parkea''ları, moirleri klatho, lakhesis atropos'ı dünyaya getirdi. Daha sonra fanilere dehset veren ''NEMESİS'' _Öc, Hile erisnifak doğdu. Nifaktan da ''Ponos (ızdirap), Algos (fenalık), Loimos (açlık) Apathe(hile)savaşlar, adam öldürme, zulüm ant doğdu. Yunanlılar tüm bunları sembol olarak yada anlam veremdikleri şeyleri tanrılaştırmışlar net karşılığını bulama- dıkları için duygu' larının sembolü olarak almışlar. Deniz_ PONTUS ;toprak GAİA ile evlenerek ;doğruyu sever gerçekçi nerrius, kocaman thaumas _''cesur'' phorkys _ ''güzel yanaklı ''keto _''çelik'' yürekli euryebie doğmasına sebep oldu. Nereus ile okeanos'un kızı Doris 'ten NEREİDES'ler denilen elli kız doğdu.Thamus ile Elektra 'den İris; güzel saclı HARPY'LER phorkys il e keto'dan ''igrenç ihtiyarlık ''(geres) Dünya'ya beyaz saçlar ile gelen okenanın ötesinde (okyanusun ötesinde ) HESPERİDES ' ler ülkesinde yaşıyan (grai ai)'ler doğdu . Sıra titanlara gelmişti birkısmı kendi cinsi ile birleşiyor bir kısmıda perikızları ile evlenerek döl bırakıyorlardı.
Okeanos ile Thetis ' bin erkek çocuğu , ırmaklar ,üç bin kız ,superileri, sonra akıl ve hikmet tanrıçası METİS , servet THYKE; cehennem ırmağı 'SYTKS' doğdu. Hyperion ile THEİA' DAN '' GÜNEŞ '' _HELİOS ,AY_''SELENE, ''SAFAK''_EOS doğdular.Khaos ile Phebe'den Leto ASTERİA dünyaya geldiler. Krios ile eurybia 'dan Asterios, Pallades; Perseus doğdu. İapetosile okeanide, klymene; bazılarına göre asie(asyakıtası ) den Atlas, Menoeties;Epimetheus, Prometheus doğdular. Sonradan KRONOS kendi kızkardeşi RHEK ve Rhea nın evliliginden üçkız HESTİA, DEMETER, HERA üç erkek HADES,POSEİDON , ZEUS dogdu.Kronos babası- na yaptıgından suçluluk duyuyor oğullarının da ona aynısını yapacağından korkuyor- du. Bu nedenle karısı Rhea nın her dogurdugu çocugu her yeniçocugu yutar karnında saklardı. RHEA yalnızca ''Zeus''u kurtarabil- mişti onun elinden. Tanrıça gecenin karanlığından faydalanarak çabucak koşup''girit''e ordanda İda dağlarının tepesine vardı. Tanrıça gaiaya sığınmıştı. Gaia onu görünce kucağındaki bebeği aldı onu bir mağaranın dibinde sakladı . RHEA kocam an bir taşı kundak yapıp ''kronou s 'e verdi oda bu taşı hemen yuttu bu çocuk ilerde onun saltanatını elinden alacak bütün ölmezlerin başı baş tanrı olacaktı . Zeus or- manların sık dalları arasında keçi ''ameltheia'' nin sütü ile büyüdü. Kretoslar sesini babası duymasın diye başının üze- rinde kalkanları çarparak ses çıkarırlardı . Olgunluk çağına gelince ZEUS gizlendiği mağaradan çıktı. ''Kronos'tan yuttuğu tanrıları kusturdu. Sonra onu gökten kovup dünyanın taa en dibine , yerin ve denizin en alt tabakasınında altına attı.
ZEUS karısı HERA ,çocukları kardeşleri ve öbür tanrılarla ''OLYMPUS ''dağına yerleşip saltanat sürmeye başladı . Bu defa da karşına ''GAİA'' ile URANOS''UN ''OTHRYS'' DAGINA yerleşmiş oğulları titanlar düşman oldu her iki taraf kocaman kayaları alıp atmaya savaşmaya başladılar .Pelion dağlarını ''OSSA''dağı üzerine yıkarak TİTANLAR OLYMPUSA tırmanmaya kalkıştılar. Gürültüden gökler, yerler, denizler sarsıldı, ''TARTAROS '' yani cehennem bile o yaygara ile çalkalandı. Fakat ZEUSUN tanrısal silahına ,yıldırımı hiçbirşey dayanamadı. Bereketli topraklar titre- yerek yanıyor , herşey kaynıyordu, yerler parçalandı ,dağlar eridi ve Titanlar yenile- lerek''TARTAROS (cehenneme)atıldılar. Zincire vuruldular daha sonra ilk zaman- lardaki karışıklıklar sona erdi KAİNAT düzeni buldu . Doğa'nın kaba,vahşi kör kuvvetleri ;tanrısal zeka tarafından yenilmiş ve emir altına alınmış oldu.
.
|
Titan İapetosun dört oğlu olmuştu menoitios ile Atlas;_Zeus'a başkaldıran Titanlarla birlikte olduğu için cezalandırılmışlardı. Meneitios hainliğinden ve ölçüsüz cüretinden dolayı gecenin karanlıgı erebos'a daldırılmıştı . Atlas ise dünyanın öbür ucunda okyanuslar gerisindeki hesperidieslerin önünde gök kubbeyi omuzlarına yüklenerek ayakta bekleme cezasına çarptırılmıştı. Atlas çok güçlüydü ve dünyayı omuzları üzerinde taşıyordu. diger iki kardeş titan PROMETHEUS ve EPİMETHEUS insanın yaratılışında önemli rol oynadılar.Olympos tanrılarının kudretine ve kuvvetine karşılık PROMETHEUS' ta kurnazlık ve zeka vardı Titanların isyanı sırasında tarafsız kalmış Zeus'a kendini Olympos'a ve ölmezler arasındaki yerini almıştı .Kendi ırkını yok eden Zeusa ve diğer tanrılara kin besliyordu içten içe sonradan tanrıları hiçe sayacak ve işleyecegi kötülüklerle en vahşi hayvana bile taş çıkartacak , dünyanın başına bela olucak bir mahluku , insanı yaratarak tanrılardan öcünü almayı istedi. (lemnos adasında şeytan tersi ile ateşi tutusturduğuda söylenir) PROMETHEUS ilk insanı balçıktan yarattı kendi göz yaşları ile balçığı karıştırdıve insanı yaratı. Fakat insan doğanın en güçsüz ve aciz yaratığıydı.
Çıplaktı kendini koruyamıyor fil gibi kuvvetli hortumu, aslan gibi güçlü pençesi , kuş gibi kanadı, at gibi koşacak bacakları yoktu. İLK İNSANLAR güçsüzlerdi. PROMETHEUS onlara acıdı güneşten bir tekerlek kopartıp ateşi verdi onlara kendilerini korumak için silahı ve beslenmeleri için toprağı ekme'yi ilahi bir armağan olarak verdi . O günden sonra insanlar güçlendi zavallılıklarını unutarak gurura kapıldılar . Kendilerini tanrılarla bir tutmaya başladılar ve onlara karşı görevlerini unuttular. ZEUS insanların böyle yapacağını bildigi için kutsal ateşten onları mahrum bırakmıştı. PROMETHEUS'a kendinin haberi olmadan ateşi insanlara verdiği için kızdı , onu kafkas daglarının en yüksek tepesine gönderdi . Yanardağların, ateşin, sanayinin tanrısı oülu HEPHAİSTOS'u çağırarak saygısız titanı yalçın bir kayaya çaktırdı ilahi demirci ustası istemeyerek zeusun buyruğunu yerine getirdi.
_Eyy PROMETHEUS bu çekiçleri zincirleri, görüyormusun bunlar senin bahtsızlıgın ;benim sonsuz üzüntülerimi hazırlıyacaktır seni bu vahşi kayaya çivileyecegim. Artık sen buradan hiç insan sesi duymayacaksın teselli,acımak ,sana yüzünü göstermiyecek güneşin kızgın ışınlarıyla kuruyarak;vücut çiçeğinin solduğunu göreceksin çok sonra gece yıldızlı mantosunun altında, gündüzünü sağlamak için gelecek ve yine çok sonra güneş dogarak gecenin titrek elinin bitkiler üzerine serptiği parlak kırağıyı eritecek . Kalbinde bitmez acılar, keder nöbetçisi olarak sen bu korkunç yerde dinlenmeden ,uyku nedir bilmeden dizlerini bükmeden yalnız başına kalacaksın . İniltilerini insafsız kayalar dinleyecek feryatların korkunç vadilerdeuğulduyacak boş yere inleyecek boş yere feryat edeceksin'' O'nun bahtsızlığı bununla da bitmedi her sabah kocaman bir kartal kanatlarını açarak süzülüyor ve gelip PROMTHEUS 'un ciğerlerini yiyordu akşama kadar yedigi ciğer sabaha kadar yenileniyor çoğalıyor, eski haline geliyordu otuz yıl sonra ZEUS ona acıdı onu affetti, öfkesi geçmişti ölmezler arasına kattı.
| |
|
