Şizofreninin asıl ve belirleyici özellikleri düşünce ve algı alanlarındaki bozukluklardır.

Duygulanımda uygunsuzluk veya küntleşme vardır. Zaman içinde belli bilişsel bozukluklar ortaya çıksa bile bilinç açıktır ve zihinsel yetiler bozulmamıştır. Bu rahatsızlıkta kişiye bireysellik, herkesten ayrı tek bir kişi olma ve kendini yönlendirme duygularını kazandıran temel işlevler bozulur. En içsel düşünce, duygu ve davranışların başkaları tarafından bilindiği veya paylaşıldığı düşünülür. Açıklayıcı sanrılar gelişerek doğal veya doğaüstü güçlerin devreye girdiği, hastanın düşünce ve eylemlerini acaip biçimlerde etkilediği sanılır. Hasta kendini olan her şeyin odağı olarak görür. İşitme halusinasyonları sık görülür ve bunlar hastanın düşünce ve davranışlarını yorumlayan içerik taşıyabilirler. Renk ve sesler daha canlı algılanabilir ve nitelikleri değişebilir. Olağan şeylerin özellikleri nesne ve durumun tümünden daha önemli olarak algılanabilir. Hasta giderek günlük olayların kendisi için  kötü amaçlı anlamlar taşıdığını düşünmeye başlar. Zamanla düşünce belirsiz, kesik kesik ve kapalı bir biçim alır. Düşüncenin konuşma ile anlatımı bazen anlaşılmaz hale gelir. Duygudurumda sığlık, oynaklık ve uygunsuzluk olur. Uyuşukluk, isteksizlik, hareketsizlik görülebilir.Hastalığın başlangıcı ağır davranış bozuklukları şeklinde ani olabileceği gibi tuhaf düşünceler ve iletişim bozukluğunun giderek artması biçiminde sinsi de olabilir.

Hastalığın gidişi büyük farklılıklar gösterir ve her zaman süregenleşmeye ve yıkıma yol açmaz. Olguların bir bölümünde düzelme tam veya tama yakın olabilir, hasta iyileşebilir. Her iki cinsiyette yaklaşık eşit oranda görülür, kadınlarda başlangıç daha geçtir. Başlıca belirtiler şunlardır:

1-Düşünce yankılanması, düşünce sokulması veya çekilmesi, düşünce    yayınlanması.

2-Kontrol edilme, etkilenme ve edilginlik sanrıları (beden hareketlerini,    düşünceleri, eylemleri veya duyuları etkileyen sanrılı algılama).

3-Hastanın davranışlarını yorumlayan veya kendi aralarında hastayı    tartışan  işitsel  halusinasyonlar veya bedenin belli bölgelerinden gelen    sesler.

4-Kendi kendine konuşma.

5-Hayaller görme, tuhaf kokular algılama.

6-Aile bireyleri de dahil olmak üzere insanlardan şüphelenme, bu nedenle    evden    çıkmak istememe, işe gitmeme.

7-Yiyecek ve içeceklerine zehir konulduğu şeklindeki hezeyanları nedeni ile    yememe ve içmeme.

8-Gizli örgütlerce takip edildiği, öldürülmek istendiği şeklinde hezeyanlar.

9-Dinsel, siyasal kimliğe veya insanüstü güç ve yeteneklere sahip olma    şeklinde    hezeyanlar (örneğin, hava durumunu denetleme, başka    dünyalardan    yabancılarla iletişim kurabilme).

10-Saldırganlık, belli bir pozisyonda uzun süre kalma, konuşmama.

11-Duygusal tepkilerde küntleşme veya uygunsuzluk, sosyal çekilme,      sosyal  performans azalması.

12-İlgi yitimi, amaçsızlık,tembellik, özbakım ihmali.

Şizofreni yukarıdaki belirtilerin yoğunluk derecesine göre 5 alt tipe ayrılır.

1-Paranoid tip (kuşkuların belirgin olduğu tip).

2-Katatonik tip (hareket bozukluklarının belirgin olduğu tip).

3-Hebefrenik tip (duygudurum bozukluklarının belirgin olduğu tip).

4-Ayrışmamış tip (bulguların belirsiz olduğu tip).

5-Kalıntı tip (içe kapanma, özbakım azalması, işlevsellikte azalma, toplumdan    uzaklaşma gibi belirtilerin ön planda olduğu kronikleşmiş tip).